LIỆU BẢN THÂN CÓ TỐ CHẤT ĐỂ LÀM DOANH NHÂN, CEO VÀ KINH DOANH KHÔNG?
Trong quá trình tự vấn bản thân để định hướng nghề nghiệp cho chính mình, mình đã nghĩ đến marketing và kinh doanh vì trước giờ mình thấy bản thân khá nhạy trong mảng này và mình cũng muốn trở thành một doanh nhân, CEO. Nhưng, sau thất bại trong chuyên ngành kỹ thuật hóa, mình đã rất nghiêm túc cân nhắc. Cụ thể, mình đã hỏi bản thân: “Tại sao mình nghĩ, mình thực sự phù hợp và có năng lực để làm vị trí này? Những trải nghiệm nào đã khiến mình có suy nghĩ đấy hay chỉ là sự mộng tưởng, khao khát làm giàu cùng cái danh, quyền lực mà chức vụ này mang lại?”
Chính vì thế, nên mình đã viết lại hết rồi sâu chuỗi từng mảnh ghép lại để có thể hiểu bản thân hơn.
Hy vọng, bài viết này sẽ thú vị với tất cả mọi người.
Lần khởi nghiệp đầu tiên trong đời
Hồi mình còn học tiểu học, mỗi lần mình thi giữa kì, cuối kì, sinh nhật hay gì đó thì ba má hay cho mình ra siêu thị sách gần nhà (giống fahasa nhưng nhỏ hơn) để mua truyện tranh. Hồi đấy, mình thích mấy cái đồ chơi như xe, robot điều khiến, nhưng mà mấy cái đấy khá mắc còn truyện tranh lại rẻ hơn nhiều. Cứ thế, không biết tự khi nào việc mua truyện, sách đã trở thành tục lệ của nhà mình. Cứ mua sách, truyện thôi. haizzzz!!!
Vậy nên, mình có một kho truyện rất đa dạng như conan, doraemon, trạng quỷnh, trạng quỳnh, thần đồng đất việt, bảy viên ngọc rồng, shin – cậu bé bút chì, naruto. Tuy nhiên, nhiều nhất vẫn là những cái tên được in đậm. Hồi đấy, đã có internet rồi, các bạn của mình tầm lớp 2, 3 đã được đi net còn không, ba má mua luôn cho cái máy tính để ở nhà. Riêng mình thì ngược lại. Ba mình cấm mình không được vào net vì sợ chơi game sẽ hư người nên ngoài việc đi chơi, xem hoạt hình, chép lời bài hát từ tivi vào sổ nhạc, mình sẽ đọc truyện (không tính việc học).
Bạn biết đó, dù mình có nhiều truyện thế nào, mình vẫn không nhiều bằng nhà sách hoặc mấy chỗ cho thuê sách. Do đó, mình hay mượn truyện, hoặc trao đổi truyện với mấy đứa bạn để đọc, hoặc thỉnh thoảng chạy ra nhà sách đọc trộm. Hồi đấy, nhà sách bên mình khó lắm, luôn có một số nhân viên đến nhắc để không cho mình đọc nữa. Mình lại không có tiền thuê sách. Vậy nên, mình cứ đợi khi nào có truyện mới thì đổi với mấy đứa bạn, không, thì ráng cố gắng đợi mấy dịp lễ, sinh nhật hoặc sau khi thi xong.
Lên lớp 6, mình bắt đầu được má cho tiền ăn vặt. Mình không nhớ chính xác nhưng mà 2000 hay sao ấy, và mình ăn tầm 1000, để giành 1000 mua đồ chơi. Tuy nhiên, đồ chơi xịn mắc quá nên cuối cùng phải quay lại với truyện tranh. Lúc này, mình thấy các bạn trong lớp cũng hay đọc truyện và có nhiều cuốn mình chưa đọc bao giờ. Nói chuyện một hồi, mình nhận ra hai thứ:
- Có 2 bạn cũng có một kho truyện ở nhà như mình
- Có nhiều người thuê truyện để đọc
Hồi đấy mình nghĩ là bạn nào cũng sẽ có truyện để đọc như mình thôi nhưng mà không phải. Và mình vô tình thấy được có 3 tệp khách hàng:
- Thích đọc truyện nhưng mà không có điều kiện mua truyện
- Tệp có điều kiện nhưng mà ưu tiên mua cái khác hơn thay vì mua truyện như xe, máy tính, game cầm tay (mấy cái xịn hơn, mắc hơn mấy cuốn truyện) –> thích đọc truyện nhưng mà chỉ thích khi đọc ở trường, đặc biệt trong giờ nghỉ giải lao, chào cờ và giờ học hoặc tự học.
- Tệp thích đọc truyện và hay đi thuê truyện
Mình thấy giá tiền thuê truyện ở các tiệm thuê khá mắc và chỉ cho đọc 3-5 ngày (không nhớ nữa) nên mình đã lên kế hoạch cho thuê truyện. Ở giai đoạn này, khoảng giữa năm lớp sáu, vào đầu học kì 2, khi đã quen trường lớp, mình cùng 2 đứa bạn trong lớp gom truyện lại với nhau rồi bắt đầu cho thuê để kiếm tiền.
Với tệp 1 và 2, mình dễ dàng đáp ứng được nhu cầu của họ. Để thu thêm nhóm thứ 3, mình giảm phí mượn truyện xuống 1 nửa so với các quán cho thuê truyện, đồng thời tăng số lượng, thời gian mượn về nhà và quan trọng là không cần đóng cọc.
Chẳng hạn, thay vì 2000 một cuốn như các tiệm cho thuê (ví dụ chứ chẳng nhớ nữa), mình chỉ thu 1000 và cho mượn đến 7 cuốn trong thời hạn là 2 tuần. Đúng như dự đoán, mình đã kiếm được tiền từ bạn bè trong lớp và trong khối.
Tuy nhiên, sau một tháng, một bạn trong lớp nói với mình rằng, nếu mình còn tiếp tục cho mượn truyện và thu tiền các bạn trong lớp, bạn đó sẽ báo với cô chủ nhiệm. Nghe đến cô chủ nhiệm, mình nghĩ đến việc sẽ bị mời phụ huynh. Mời phụ huynh, tức là ba sẽ biết chuyện, và mình không thích điều đó tí nào. Với lại, lúc đó mình cũng còn nhỏ quá và cũng chưa có đủ bản lĩnh để phản biện lại. Hồi đó, mình còn nghĩ việc kiếm tiền như vậy là một hành vi không đúng nữa.
Ôi!!! Bây giờ nghĩ lại thấy tiếc, vì nếu được làm lâu hơn và có người dẫn dắt, chắc mình sẽ học và phát triển thêm được nhiều thứ
.Connecting the dots
Sau này, mình có ngồi xuống và ghi chép lại hết các trải nghiệm để xem mình có điểm mạnh, điểm yếu gì để xác định xem công việc gì sẽ phù hợp nhất với bản thân. Lúc đó, mình đã tự hỏi bản thân rằng “không biết mình có phù hợp với việc làm doanh nhân không, hay chỉ là một sự ảo tưởng trong việc muốn kiếm thật nhiều tiền”. Và mình nhận thấy mình cũng có chút tiềm năng.
Khi còn nhỏ
Lúc nhỏ, khi xem phim cùng với ba má, mình đã nói với họ rằng “sau này con sẽ trở thành giám đốc như giám đốc của tập đoàn ABC vậy.” Mình không nhớ tên phim, tên công ty, nhưng, vẫn nhớ rất rõ title của công việc. Thật ra, hồi đấy mình còn nhỏ, có biết giám đốc là gì đâu, chỉ là xem phim thấy ngầu nên muốn làm thôi.
Khi đã lớn lên
Trong quá trình trường thành của bản thân, mình nhận thấy bản thân có một số đặc tính như sau:
Đầu tiên, mình có một mindset khá nhạy trong kinh doanh dù chưa được học bài bản. Thực tế, cuộc sống này chính là mua và bán. Nếu nhìn ở góc độ một entreprenuer, chúng ta đang trao đổi giá trị chỉ khác cái hình thức. Ví dụ, chơi nhạc, hát, làm nghệ thuật chính là kinh doanh, nơi cảm xúc chẳng hạn như niềm vui, nỗi buồn, động lực, lời an ủi, sự chữa lành, …, được trao đổi. Đương nhiên, một nghệ sĩ sẽ rất điên, sáng tạo và ngông trong phong cách âm nhạc của họ và nghệ thuật nó cũng có một vai trò rất rất quan trọng trong cuộc sống này.
Tuy nhiên, nếu một nghệ sĩ có mindset kinh doanh, có kiến thức kinh doanh, họ dễ dàng thắng game này hơn. Chẳng hạn như mình, mình sẽ luôn market research để hiểu TA, làm STDP trước khi ra một bài hát nhằm thu được nhiều benefit nhất ở mỗi giai đoạn tương ứng với cái goal đã đặt ra. Rồi việc build cái Brand của nghệ sĩ cũng hệt như build một cái Brand của một business. Khi đã dòng tiền đủ nhiều, mình sẽ thuê một chuyên gia giúp mình phần bổ số tiền đó như tái đầu tư cho công việc, đầu tư ra nguồn bên ngoài, ….
Thứ hai, mình là một người nhìn tổng quan. Cụ thể, khi trao đổi, bàn luận về một vấn đề gì đó, mình luôn nhìn tổng quan và thấy được bức tranh lớn thay vì sự chi tiết. Chẳng hạn, mình thấy cuộc sống này, tự nhiên, kinh doanh, công ty, con người đều có sự tương đồng với nhau chỉ khác ở quy mô. Rõ ràng nhất là như ví dụ âm nhạc, nghệ thuật ở phía trên.
Mình thấy business, brand và con người đều giống nhau (trong bài đọc này). Mình cũng thấy việc chọn một chuyên môn rồi phát triển sâu sau đó phát triển rộng cũng giống như cách một cái cây đã phát triển. Thậm chí, không biết có phải đúng không nhưng mà IT cũng mô phỏng cái cây rất nhiều như DOM, File System Tree. Hoặc như trong kinh tế, kinh doanh, nếu nhìn rộng ra, những kiến thức được học cũng chính là những thứ được đúc kết từ việc quan sát cuộc sống, thiên nhiên.
Thậm chí, nếu chúng ta có thể thực sự nhìn rộng ra được, những gì chúng ta học được ở một lĩnh vực hoàn toàn có thể suy luận qua một lĩnh vực khác. Ví dụ, nhiệt độ sôi của nước là 100 độ C tại 1 at. Và nếu nước đang ở nhiệt độ phòng tầm 27 độ C, bạn sẽ cần 2 nhiệt lượng, để đun sôi nước từ 27 –> 100 độ và để nước ở 100 độ chuyển sang dạng hơi. Và cái này giống với sự thành công.
Tức là, chúng ta chỉ thấy được thành công của 1 ai đó, hay lúc nước sôi hoặc gần sôi, chứ không hoàn toàn thấy được quá trình để đạt được điểm đó. Đó cũng là lí do tại sao khi manage risk, ta phải manage từ những mầm móng và quan sát những cái nhỏ. Ta cũng có thể áp dụng cho xử lý khủng hoảng truyền thông. Và đó cũng là nguyên lý và sức mạnh của việc có nhiều thói quen tích cực*. Ê cái này cũng giống như lãi kép và tiết kiệm tiền.
Giờ nghĩ lại, mình thấy câu “khi đủ về lượng, chất sẽ thay đổi” của Mac-Lenin đúng vãi dù hồi đi học mình chẳng thích môn này tí nào và chỉ nhớ được mỗi câu này. Chỉ một câu này thôi, mình thấy trình của mấy ông này rồi. Ai chưa nghe bài trình, nghe liền đi nha .
Thứ ba, mình thích học các khóa học về business, accouting, finance, marketing như ở đại học hơn là ở các trung tâm (đa phần). Đương nhiên, mình vẫn thấy khó nhằn khi học lắm, nhưng quan trọng là được hiểu rõ cái gốc rễ để có thể suy diễn ra ở nhiều cấp độ thay vì chỉ học hời hợt ở trên bề mặt. Như mình đã đề cập ở trên, nếu nhìn tổng quan, tất cả đều có sự tương đồng. Trừ khi, các định luật, nguyên lý từ trước giờ đều sai, còn không, khi đã hiểu gốc rễ, tự động ta sẽ giải quyết được nhiều vấn đề ở nhiều cấp độ.
Thứ 4, mình học các môn về kinh tế, kinh doanh, tâm lý nhanh hơn và có thể mở rộng ra nhiều hơn khi mình học về kĩ thuật. Cụ thể, khi mình học về các kiến thức kĩ thuật ở đại học, kiến thức về html, css, digital marketing (hơi liên quan đến technical), mình thấy thời gian hấp thụ chậm hơn và ít suy diễn ra để áp dụng sâu rộng lập tức lúc đó mà cần thời gian dài hơn.
Trong khi đó, mình rất dễ làm vậy với các khóa học về kinh tế. Điều này không có nghĩa là việc học về kinh tế dễ dàng, nhưng một cách trung bình, tốc độ tốt hơn rất nhiều.
Thứ 5, mình luôn có idea để kinh doanh* và những idea này đều liên quan đến việc kiếm tiền.
Mình không biết liệu nguyên nhân gốc rễ của việc mình luôn thấy được cách kiếm tiền từ những idea có phải là do mình cần tiền không, nhưng, có một điều chắc chắn là mình không quá ám ảnh đến tiền. Có thể hơi khó tin, nhưng tại thời điểm mình viết bài này, 31/01/2025, mình rất cần tiền vì mình nhận ra nó thực sự quan trọng. Mình phải có tiền để có thể phát triển bản thân vì mình biết mình thiếu gì. Mình phải có tiền để đi thực tập trong 1 năm (đã có đủ 6 tháng). Và mình cần tiền để giúp ba má những khi họ cần.
Chúng ta đều biết về tháp nhu cầu Maslow đúng không, và một con người bình thường chắc chắn sẽ phải trải qua những stage đó. Mình cũng không ngoại lệ, nhưng mà, khi mình tự vấn với bản thân, mình nhận ra, mình không cần quá nhiều tiền. Cụ thể, tính theo giá trị ở ngày 31/01/2025, mình chỉ cần kiếm đủ 40 tr/tháng là được. Một cách rõ ràng hơn, mình sẽ chi cho chỗ ở 8tr, ăn uống 8 tr, ba má 10 tr và 14 tr saving.
Chi tiêu này là thoải mái với mình rồi vì mình cũng không có nhu cầu mua sắm gì hết, nếu có chắc chỉ là học, sách, du lịch và âm nhạc thôi. Nhà, xe, đồng hồ, fashion chắc cũng không cần luôn dù mình rất thích mấy cái đó, đặc biệt là Ferrari, Lamborghini và thời trang. Cái này không có nghĩa là mình không có tham vọng kiếm thêm hoặc lên cao hơn vì an toàn và tự do tài chính rất quan trọng, chỉ là, mình thấy vậy là đủ rồi, đủ để mình chuyên tâm 100% vào công việc, sở thích và ước mơ mà không cần phải vướng bận gì về cơm áo.
Thứ 6, mình rất gia trưởng, phá cách và thực sự muốn sở hữu cái gì đó. Trước khi mình thất bại, mình ngông lắm và là một đứa rất khó chịu. Ví dụ như, mình hay muốn mọi người làm theo ý mình. Nhưng rồi cuộc đời tát cho mình một cái thật mạnh và rất đau. Mình nhận ra nhiều thứ và điều chỉnh lại bởi nếu mình giữ cái tính đó, rất khó để làm việc với mọi người dù mình chẳng có ý gì cả và chỉ trao đổi trên công việc thôi. Hết việc là xong, mình bình thường lại ngay.
Tuy nhiên, mình nhận thấy, cái tính sở hữu và muốn quản lý cái gì đó của mình vẫn rất mạnh chẳng hạn như vị trí leader, manager. Cái này không có nghĩa là mình làm tốt nha, vì công việc nó liên quan đến kinh nghiệm và kĩ năng nữa. Mình thấy kĩ năng quản lý và giao việc của mình tệ kinh khủng. Tuy nhiên, ở đây mình đang nói về tố chất, và tiềm năng để phát triển cũng như làm việc trong lâu dài.
Thứ 7 và cũng là cuối cùng, mình muốn làm một cái gì đó để đời hơn là chỉ xoay quanh hai chữ kiếm tiền. Nghe có vẻ buồn cười trong context này và ở tại thời điểm này. Nhưng nếu bạn cảm thấy hứng thú, tò mò về suy nghĩ của mình, bạn có thể đọc bài viết ý nghĩa của một đời người* của mình.
Kết lại
Ở trên là tất cả những cảm nhận của mình về việc trở thành một doanh nhân, CEO và nhà khởi nghiệp.
Cảm ơn mọi người đã dành thời gian quý báu để đọc bài này.
Và mình là D, một kẻ điên mộng mơ.
Xin chào và hẹn gặp lại.
