MÌNH ĐÃ TỰ PHÂN TÍCH BẢN THÂN ĐỂ BIẾT MÌNH HỢP VỚI GROWTH/PRODUCT/STRATEGY NHƯ THẾ NÀO?

Trong bài viết Không có perfect career ngay từ đầu: ta chỉ có thể đi, học và tự tạo ra con đường của chính mình, mình đã có chia sẻ là mình muốn làm Growth và Product vì nó sẽ giúp mình trở thành một người có thể dẫn dắt và grow được một business. Và điều này có vẻ hơi trái ngược một chút với việc muốn theo đuổi Marketing lâu dài mà mình đã viết trước đó. Nhưng nếu bạn đọc xong bài viết, bạn sẽ hiểu được hành trình mình đã tự phân tích bản thân để biết mình hợp với Growth/Product/Strategy như thế nào?

Và bạn cũng sẽ hiểu được rằng tại sao Marketing lại là thứ thu hút mình ngay lúc đầu nhưng cũng là thứ rất phù hợp để tạo cho mình một background vững chắc và chiến lược trong quá trình làm Growth, Product và sau đó là lèo lái một business.

Mình biết bạn đang rất tò mò đúng không?

Hãy cùng khám phá nó thôi nào?

Điều Mình Nhận Ra Khi Quyết Định Theo Đuổi Marketing & Tầm Quan Trọng Của Nó Với Một Business.

Trong hai bài viết Marketing-là-gì và Tại sao lại chọn Marketing và định hướng phát triển, mình đã có kể rằng tại sao mình lại thấy Marketing hay và muốn theo đuổi nó. Và đến bây giờ mình vẫn thấy nó hay mọi người ít nhất là về mặt lý thuyết. Mình có thể trang bị thêm full kĩ năng của Digital Marketing nhưng trong dài hạn mình vẫn phải về với vị trí có những đặc điểm tương tự như Brand, Marketing Strategy & Business Strategy.

Và cũng chính vì vậy mà mình biết rằng những kiến thức ở trong Marketing sẽ thực sự là những thứ bổ trợ cho mình rất nhiều. Mình có suy nghĩ này là bởi vì như sau.

Trong phần What Is Marketing? của cuốn sách Marketing Management, 14 Edition của tác giả Philip Kotler & Kevin Lane Keller, cuốn sách đã trình bày 2 defintion của Marketing.

1. Managerial definition of Marketing

Marketing management as the art and science of choosing target markets and getting, keeping, and growing customers through creating, delivering, and communicating superior customer value.

2. Social definition of Marketing

Marketing is a societal process by which individuals and groups obtain what they need and want through creating, offering, and freely exchanging products and services of value with others.

Và sau khi đọc 2 định nghĩa này, mình thấy Marketing phải connect với tất cả department trong business để có được một cái góc nhìn toàn cảnh và từ đó mới mang lại được best value cho customer. Tức là marketing là một Holistic Process.

Một ví dụ đơn giản là customer mua sản phẩm thôi.

Trước khi mua, khách hàng thường đã tìm hiểu khá kỹ. Và sẽ có rất nhiều người quyết định không mua chỉ vì sản phẩm không có tính năng họ cần, thiết kế chưa đủ tốt, hoặc mức giá chưa tương xứng khi so với những sản phẩm khác trên thị trường. Ngay cả khi họ đã mua, vấn đề vẫn chưa kết thúc.

Trong quá trình sử dụng, họ có thể phát hiện những chi tiết bất tiện, những tính năng khiến họ khó chịu hoặc đơn giản là sản phẩm không tốt như kỳ vọng. Họ đánh giá sản phẩm không tốt, và lần mua tiếp theo sẵn sàng chuyển sang một sản phẩm của đối thủ tốt hơn. Hoặc có một trường hợp khác: họ dùng sản phẩm và cảm thấy “OK, bình thường, nice”, nhưng cũng chẳng có lý do gì đủ mạnh để giới thiệu nó cho người khác.

Chỉ một đoạn nhỏ như vậy trong customer journey thôi đã đòi hỏi mình phải hiểu customer rất nhiều. Mình phải liên tục hỏi: Tại sao họ không mua? Họ không thích điểm nào? Điều gì khiến họ khó chịu khi sử dụng? Họ thích gì ở sản phẩm của đối thủ? Và trong tương lai, họ thực sự muốn sản phẩm có thêm điều gì? Từ đó mới đi đến câu hỏi tiếp theo: mình có thể tạo ra những tính năng hay cải thiện sản phẩm như thế nào để cạnh tranh tốt hơn và tạo được lợi thế trên thị trường?

Nhưng marketing hiểu được những điều đó vẫn chưa đủ. Những insight này phải được đưa sang Product. Product lại phải làm việc với Design và Engineering, rồi cả nhóm cùng tìm cách biến nhu cầu của customer thành một sản phẩm thực tế. Và ngay lập tức, vấn đề lại kéo sang những department khác. Muốn thêm một tính năng có thể làm tăng chi phí; có thể cần thêm R&D, thay đổi vật liệu, sourcing hay procurement. Một thay đổi tưởng như rất nhỏ ở sản phẩm cuối cùng lại liên quan đến rất nhiều phần khác của business.

Vì vậy, mình nhìn business như một hệ thống mà các department liên kết chặt chẽ với nhau, chứ không phải những bộ phận hoạt động riêng biệt. Marketing không thay thế Product, Design, Engineering, Finance hay bất kỳ department nào khác. Nhưng Marketing phải làm việc rất sát với họ để thực sự trở thành cầu nối giữa customer, market và những gì công ty đang tạo ra.

Đây là cách mình nghĩ về Marketing. Tuy nhiên, vì chưa có kinh nghiệm trong thực tiễn nên mình không biết là trong reality một Marketer sẽ thực sự làm gì trong một business. Nhưng theo như những gì mà Brian Balfour đã chia sẻ trong bài viết về Growth vs Marketing vs Product, ông đã nói rằng Marketing trong các Organization thường tập trung vào 2 level là Awareness & Acquisition thôi.

Thế nên với 2 định nghĩa trên, mình đoán đấy cũng chính là điều mà 2 tác giả muốn nói về Marketing. Do đó, với việc hiểu theo góc nhìn như này, các kiến thức của Marketing sẽ bổ trợ cho mình rất nhiều trên hành trình phía trước nếu có lỡ như Marketing trong Organization đúng như chia sẻ của Brian Balfour.

Điều Mình Nhận Ra Khi Học Meta Social Media Marketing Specialization

Khi học Meta Social Media Marketing, mình nhận ra một số điều:

Mình thích phần content strategy trong content calendar.

Mình thực sự không thích ngồi viết từng post ngắn cho Facebook, Instagram hay TikTok mà mình thích là phần chiến lược phía sau: tại sao nội dung này tồn tại, nó phục vụ mục tiêu gì, nó nói với ai, nó nằm ở đâu trong customer journey, nó giúp brand được nhớ đến như thế nào hay có thể tác động đến việc thay đổi hành vi nào của họ.

Mình thích social listening.

Không phải vì mình thích thu thập dữ liệu cho có. Mình thích việc nhìn vào những gì người dùng đang nói, đang cảm, đang phản ứng, rồi cố gắng tìm ra insight bên dưới. Tại sao họ nói như vậy? Họ thật sự đang đau ở đâu? Họ kỳ vọng điều gì? Họ hiểu sai điều gì? Có cơ hội nào cho brand hoặc product từ những tín hiệu đó không?

Và nếu nhìn rộng ra, mình thích sự phân tích, chiến lược và tò mò về những gì mà họ nói, nghĩ và làm.

Mình cũng thích phần phân tích dữ liệu từ ads nhưng không phải thích chạy ads.

Mình thích nhìn dữ liệu để hỏi:

• Campaign này đang có vấn đề ở đâu?
• Thông điệp có sai không?
• Target đã đúng chưa?
• Creative có đủ mạnh không?
• Offer đã hấp dẫn chưa?
• Landing page có bị lủng chỗ nào?
• Đã tối ưu từng đồng khi chạy ad chưa?
• Hiện tại hiệu suất của từng cái như thế nào?

Nói cách khác, mình không bị hút vào phần vận hành như một Performance Marketer thuần mà là phần phân tích vấn đề và tìm solution. Lưu ý pattern 1.

Tất cả những điều này cho mình thấy rằng mình thích Marketing ở khía cạnh con người, hành vi, insight, business và Strategy chứ không phải ngồi viết Content Social Media ngắn hằng ngày như một task chính hay cứ phải set up và chạy ads toàn thời gian.

Điều Mình Nhận Ra Khi Học Google Digital Marketing & E-commerce Professional Certificate

Khi học Google Digital Marketing & E-commerce, pattern ở trên tiếp tục lặp lại. Cụ thể,

• Mình thấy SEO hay và mạnh.
• Mình thấy Analytics hay.
• Mình thấy Content, Ads, Email Marketing, E-commerce đều có những phần rất đáng học.

Nhưng phần khiến mình hứng thú nhất vẫn là phần liên quan đến phân tích, insight và business problem.

Cụ thể,

Với SEO

Với SEO, mình không chỉ nhìn nó như một trò chơi keyword. Mình thấy SEO mạnh vì nếu làm tốt nó có thể nâng tầm một doanh nghiệp lên rất nhiều và là một long-term asset. Và khi mình làm SEO, mình thấy công việc Search Intent, Information Architecture, Topical Authority, Content Strategy, long-term acquisition rất thú vị và hệt như Market Research, Customer Behaviour, lên chiến lược và kiến trúc sư trải nghiệm.

Cụ thể, nếu mình làm SEO, mình sẽ thích trả lời những câu hỏi như này thay vì chỉ tập trung win các metrics:

• Content có solve được problem và satisfy need của customer không?
• Life cycle tối đa của một bài viết là bao nhiêu? Trong khoảng thời gian này, nó mang lại được bao nhiêu value?
• Các content xuất hiện như thế nào trong Customer Journey và xuất hiện đúng như kế hoạch đã đặt ra không?
• Sau khi đọc xong, họ cảm thấy gì?
• Bộ content của mình có đủ chặt chẽ để đưa Customer đi hết funnel hay không? Và nếu đi hết, nó hiệu quả bao nhiêu? Nếu chưa hiệu quả thì là chưa hiệu quả ở chỗ nào?
• Trên digital world, holistic digital strategy đã thực sự thành một composition thống nhất và có được synergy hoàn chỉnh chưa?
• Tất cả có align tốt với Brand, Business, Product hay không?
• …

Và chính vì thích những câu hỏi như này nên mình cực kì không thích kiểu viết SEO nông, hời hợt, sản xuất bài hàng loạt chỉ để lấp website. DreamerswSeM là một ví dụ minh họa. Đó cũng là lí do mình muốn viết kiểu content như hiện tại hơn. Cụ thể, mình muốn viết sâu, nghĩ sâu, bàn luận để solve problem chứ không chỉ thuần viết theo kiểu Content Marketing. Dù kiểu viết như này là thứ các SEO, Content Marketing Expert recommend.

Với Analytics

Phần mình thấy thích nhất là hỏi:

Tại sao lại xảy ra các problem như hiện tại và làm cách nào để cải thiện nó?

Đương nhiên mình vẫn sẽ welcome để học những phần khác của GTM & GA4 để có thể linh động xử lý tốt công việc.

Với Email Marketing,

Mình cũng lại thích hỏi:

• Tại sao open rate/CTR thấp?
• Thông điệp có đúng không?
• Viết có hay, có chạm chưa? Ảnh có thu hút không?
• Timing có đúng không?
• User đang ở giai đoạn nào?
• Email này có thật sự tạo value không?

Một lần nữa, pattern lại quay về một chỗ:

Analysis → Strategy → Insight → Problem-Solving. Lưu ý pattern 2

Lúc này mình bắt đầu nhận ra mình không thích Digital Marketing theo nghĩa chỉ vận hành từng channel. Mình muốn hiểu nó như một Distribution capability nằm bên trong một holistic Business Strategy lớn hơn.

Thật ra, mình thấy bản thân không thích ngồi làm mấy cái tactical lắm nhưng mà nếu cho mình một cái mission mình sẽ cực kì hào hứng trong làm sao để đạt được cái goal đã đặt ra.

Với lại sau nhiều trải nghiệm, mình đang cố gắng để trở thành một builder, tức là người có thể thật sự làm, build, ship, test và optimize chứ không phải chỉ đứng ngoài nói idea.

Mình Thích Data Nhưng Không Muốn Làm Data Analyst Toàn Thời Gian

Qua 2 khóa học trên, một pattern rất rõ của mình là mình thiên về phân tích. Và thực sự là có một giai đoạn, mình cũng đã nghiêm túc tự hỏi:

“Liệu mình có nên học Data Analysis để trở thành một Data Analyst không?”

Lí do là bởi vì mình nhận thấy rằng Data rất quan trọng và cuộc sống này đâu đâu cũng là data hết. Thậm chí nó còn quan trọng hơn nữa khi AI phát triển. Marketing, Growth, Product nói riêng và business nói chung cũng đều rất cần data.

Nhưng sau khi quan sát thật kĩ và tự vấn bản thân, mình nhận ra mình thấy data hay nhưng không muốn nó trở thành career chính của mình.

Cụ thể, mình chỉ muốn sử dụng nó như một cách để giúp mình giải quyết vấn đề. Chẳng hạn, khi mình nhìn vào data mình sẽ hỏi:

• Vấn đề nằm ở đâu?
• Có pattern gì không?
• User đang hành xử khác mình tưởng như thế nào?
• Nếu muốn grow business, mình nên can thiệp vào đâu?
• Insight nào có thể biến thành action và impact?
• Liệu chỉ đơn thuần là tình cờ hay còn một nguyên nhân sâu xa hơn nữa?

Thực sự mình không ngại phải ngồi làm việc với hàng đống Data, Report, Dashboard dù sẽ rất mệt và đau đầu, nhưng điều mình nghiêng mạnh đó chính là dùng data để trả lời cho câu hỏi lớn phía sau như:

• Làm sao win market này?
• Làm sao grow business lên một tầng mới?
• Làm sao cải thiện Retention, Conversion, tăng Revenue, Market Share?
• Cái gì chính là thứ gây ra nguyên nhân hiện tại?

Một trải nghiệm làm mình thấy điều này khá rõ là lúc học Data Literacy Foundation Skill Learning Path* của Maven Analytics.

Trong learning path này, có hai Guided Project và nó cho mình những cái Dataset và câu hỏi để mình follow theo nhằm giải bài tập và ôn bài. Tuy nhiên, khi mình làm thì mình cảm thấy nó rất dễ. Sau khi hoàn thành, mình lại tiếp tục mở rộng project ra để giải quyết thêm.

Khi giải quyết như vậy, mình nhận thấy rằng dataset hiện tại thiếu rất nhiều dữ liệu. Để giải được bài toán này, mình cần rất nhiều dữ liệu khác. Mình xem đây như một vấn đề để giải quyết và cách để train não.

Quá trình này thật sự khó và đau đầu, bởi vì khi cho một dataset quá lớn, việc bộ não mình không thể xử lý một lần hay quá nhanh được. Mình phải dành thời gian để giải từng điểm nhỏ sau đó mới connect lại.

Tuy nhiên, tổng kết lại, quá trình đó vẫn rất vui. Mình cảm giác giống như một thám tử. Đây là một vụ án, và mình đặt ra câu hỏi, sau đó cứ đi tìm evidence để làm sáng tỏ vấn đề đang diễn ra. Đây là phần mình thấy vui nhất, và nó cũng rất giống với việc sáng tạo.

Connect the dots

Từ những trải nghiệm trên, mình đã chốt lại như sau:

Mình cần data literacy và analytics capability đủ tốt để có thể tự do sử dụng data để support công việc, solve problem và giao tiếp hiệu quả với Data team, chứ không phải để trở thành một Data Analyst thuần. Lưu ý pattern 3

Mình Thích Cái Đẹp, Nhưng Không Muốn Làm Designer Thuần

Một điều nữa mình nhận ra qua DreamerswSeM nói riêng và cuộc sống hằng ngày nói chung là mình cực kì thích cái đẹp.

Và qua quá trình làm rất nhiều thứ cho DreamerswSeM, mình cũng bắt đầu nhận ra mình có một mức taste và visual touch nhất định. Tuy nhiên, mình không nghĩ đây là một loại năng lực gì quá đặc biệt.

Trên thế giới có rất nhiều người sinh ra đã có taste cực kỳ đẳng cấp trong hội ẩm thực, hội họa, âm nhạc, và thời trang. Họ còn phải train rất khủng kiếp mới đạt đến level đó. Mình không nghĩ mình có một thứ high art taste kiểu cực kỳ cao cấp. Thay vào đó, mình có vẻ thiên về đại chúng nhiều hơn.

Mình nghĩ những tố chất này sẽ rất hữu ích khi được ứng dụng vào Product, Brand và Market. Cụ thể, về build DreamerswSeM, mình không chỉ muốn content đúng, value tốt, và brand đúng. Mình còn muốn mọi thứ phải đẹp.

Mình muốn, trước cả khi user bắt đầu đọc sâu vào content, họ đã có cảm giác: “Ồ, trang này đẹp.” À, mình muốn mọi thứ từ ảnh, layout, typography, visual system cho đến tổng thể experience phải khiến người ta cảm thấy thích.

Ai lại không thích cái đẹp, đúng không?

Tuy nhiên, khi mình design, làm ảnh cho các bài blog và bài đăng trên mạng xã hội, mình nhận ra một điều:

Mình không thích làm designer thuần.

Không phải Design không hay. Ngược lại, Design làm mình cực kì ấn tượng vì mọi thứ xung quanh ta là design hết.

Mình chỉ không muốn phần graphic-design execution trở thành primary craft của mình.

Điều mình thích hơn là:

Concept, visual strategy, creative direction, thẩm định và cùng Design team tìm ra output cuối cùng tốt nhất.

Một ví dụ cụ thể là khi mình ngồi build giao diện mới cho DreamerswSeM & Âm Nhạc. Trong process này mình đã treat hai site như Product và tự đặt mình vào mindset của người chịu trách nhiệm cho direction, requirement và quality của output. Và mỗi lần Claude & Codex build xong, mình sẽ đánh giá và đưa cho tụi nó feedback để cải thiện process này. Và mình thích cái quá trình này.

Hiện tại giao diện của 2 site này tạm ổn để đi vào hoạt động nhưng chưa thực sự gọi là đỉnh theo đúng tiêu chuẩn của mình. Nói chung là mình kém vl mọi người. Garbage in garbage out.

Tóm lại, nhờ những điều này mà mình nhận ra rằng:

Mình thích visual strategy hơn là graphic design execution. Lưu ý pattern 4

Vì vậy thay vì học để trở thành Designer, mình muốn xây design literacy đủ tốt để hiểu composition, typography, color, hierarchy, brand system, UX và creative direction. Mình muốn có đủ vocabulary và theory để ngồi nói chuyện với Design team một cách thoải mái, hiểu họ đang làm gì và cùng họ tạo ra một Product đẹp hơn.

Lúc mình trao đổi với Claude và Codex, mình thực sự cảm thấy việc không biết term rất mệt vì nếu biết term, mình đã giải thích rất nhanh.

Vậy là mình biết rằng trong Design mình phải học thêm một đống thứ nữa.

Mình Thấy Code Hay, Nhưng Không Muốn Làm Engineer Thuần

Ở trên mình vừa nhắc đến engineer xong. Và câu chuyện về trải nghiệm với code cũng tương tự.

Mình từng thích code và đã không ít lần hỏi bản thân rằng có nên đi học IT không? Cụ thể, hồi năm nhất, mình ở chung phòng với 1 đứa học IT và thấy rất thích cách nó ngồi làm việc. Hơn nữa không hiểu sao lúc đó quen thêm bạn mới lại toàn là bên IT, 2 thằng bạn học cấp 3 cũng học IT. IT hồi đó khá nổi và thực sự lúc đó mình cũng đã boăn khoăn rất nhiều có nên học IT hay không? Nếu quay lại thời gian lúc đó, mình sẽ kêu mình học IT đi vì không thể làm Chemical Engineer được.

Sau này, mình vẫn có những lúc tự hỏi có nên học IT không vì nó liên quan đến nhiều thứ trên digital environment.

Và những trải nghiệm với code bên dưới đã cho mình 2 câu trả lời.

Trải Nghiệm Đầu Tiên Là Hồi Học Đại Học

Khi học MATLAB vào năm nhất, mình thấy rất thích cảm giác ngồi gõ code và thấy thích khi solve các bài toán.

Rồi đến lúc mình làm đồ án tốt nghiệp, mình lại ứng dụng code trong MatLab một lần nữa để solve bài toán truyền nhiệt. Cụ thể, mình đã thiết kế một cái buồng lạnh để bảo quản trái cây.

Trong bài toán này, mình phải giả sử các thông số rồi test xem nó có thỏa mãn yêu cầu như quy định không? Và vì có quá nhiều thông số phải tính, phải test khi thiết kế nên việc tính tay là không hiệu quả và rất lâu. Do đó mình đã chuyển hết tất cả bài toán của mình sang MatLab để nó test tự động cho mình.

Và cái quá trình ngồi code như vậy mình rất thích. Nói chung cảm giác ngồi gõ bàn phím rất thích hệt như khi ngón tay của mình chạy ở trên phím đàn.

Trải Nghiệm Thứ Hai Là Upgrade DreamerswSeM

Đây là cái giao diện mà mình đã nhờ Claude viết code để upgrade lên từ theme nisarg. Nó xấu ha. Có thể sau này khi mọi người đọc được, nó đã bị thay đổi.

Lúc mình build cái giao diện này, mình dùng Claude free và tính năng cũng chưa được xịn, nhanh và dễ dàng như bây giờ. Mỗi lần mình muốn làm cái gì, mình phải mô tả đi kèm với rất nhiều ảnh được chú thích để claude nó thực sự hiểu mình đang muốn làm gì?

Lúc đó, mỗi lần mình muốn build một cái tính năng gì thêm, mình sẽ phải miêu tả rất kỹ cho Claude biết là mình muốn làm cái gì. Từ ngữ thôi thì chưa đủ vì Claude nó không thể thấy được thứ trong đầu mình nên mình phải chụp rất nhiều ảnh kèm chú thích vào hoặc là vẽ thêm idea trên giấy để cho nó hiểu là mình muốn làm cái gì.

Sau khi mình làm xong, nó sẽ đưa cho mình một đoạn code. Xong, mình sẽ lấy đoạn code đó và paste vào trong những cái plugin. Có những lúc mình test thử và giao diện chưa thực sự đúng ý thì mình lại tiếp tục vẽ, note lại, feedback cho nó hiểu.

Có những lúc ra một kết quả hoàn toàn khác luôn. Thậm chí, có những problem giải hoài không được dù đã lặp lại hàng chục lần.

Lúc này, nó bắt mình trở thành tay chân của nó để giúp nó test các giả thuyết của nó. Vô tình thay, có rất nhiều thứ mà trước giờ mình không có làm nên không biết? Thế là mình hỏi nó. Hỏi xong, nó bắt đầu chỉ mình và thế là mình biết cách làm như vậy.

Quá trình làm như vậy mình thấy rất là vui và vô tình được trải nghiệm khá gần với việc ngồi xử lý từng technical problem.

Nếu kêu mình ngồi code cả ngày, xử lý bug, architecture, backend, frontend, security, performance, deployment như một software hoặc AI engineer, mình sẽ vẫn lì lợm để cố gắng học và làm cho thật tốt nhưng mình không nghĩ đó là nơi mình sẽ phát huy tối nhất và đi lâu dài với nó.

Mình thấy điều mình thích nhất trong quá trình này chính là cùng ngồi bàn bạc với team engineer để làm sao solve được cái problem hiện tại bằng cách đưa ra được những sản phẩm mới, tốt để win và dominate được thị trường.

Rồi dạo gần đây, khi mình sử dụng Claude Code để build giao diện cho Âm Nhạc – DreamerswSeM, nhà mới của chuyên mục âm nhạc, và cho cả DreamerswSeM, mình nhận ra mình càng thích quá trình này hơn. Xem giao diện website của Âm Nhạc – DreamerswSeM như 1 product, mình và Claude đã cùng nhau thảo luận để làm sao mang lại được một trải nghiệm không những tốt nhất cho customer mà còn có thể tận dụng được PLG cũng như tạo ra được difference.

Chốt lại, vẫn giống như design:

Mình thích đóng vai trò người định hướng, thẩm định, feedback, test và optimize.

Điều này đã dẫn mình đến một kết luận khá rõ:

Mình cần technical literacy, nhưng không nhất thiết muốn trở thành Engineer thuần. Lưu ý pattern 5

Thực sự ở thời điểm này khi mình đã rõ ràng và ổn định về hướng đi, mình thích học* và thấy kĩ thuật rất hay. Và nếu không phải chịu gánh nặng cơm áo gạo tiền, mình sẽ đăng kí học Bachelor và Master về AI/Machine Learning dù bao nhiêu tuổi đi nữa. Có thể, mình sẽ không phải là top expert trong ngành nhưng mà mình có thể kết hợp nó với các năng lực của mình.

Tạm thời trước mắt là cứ tiếp tục học cải thiện từng chút một.

Đây cũng là một trong những lí do mình đã nói rằng trong ít nhất trong 10 năm tới mình chỉ muốn toàn tâm toàn lực học tập, làm việc và trải nghiệm trong bài suy nghĩ của chàng trai 26 tuổi về kết hôn*.

Mình Thấy Thích Product

Thật ra khi mình tìm hiểu về Digital Marketing, mình đã có biết đến Product Management qua CareerFoundry nhưng chưa thực sự cảm thấy hứng thú lắm vì không có tìm hiểu nhiều. Nhưng khi bản thân bắt đầu tìm hiểu về Growth Marketing, sau đó là Growth*, VC, Startup, silicon Valley, mình bắt đầu thấy Product Management thú vị. Product nó là core của một business và trước khi Grow business, ta phải có Product trước. Video How Anthropic’s product team moves faster than anyone else giữa Cat Wu và Lenny càng khiến mình cảm thấy thích job này hơn.

Và khi mình học về course New Product Development của IIMB trên edX trong series Product Marketing Strategy, mình lại càng thấy thích Product hơn. Cụ thể, trong course có để một video của IDEO về việc tạo ra shopping cart, và mình đã cảm thấy được truyền cảm hứng rất nhiều sau khi xem xong video này. Nó giống như thời của Steve Jobs vậy.

• Mọi người có thể tìm hiểu thêm về IDEO.

Nhắc đến Steve Jobs, có một fact mà mãi sau này mình mới biết đó là, ổng được nhớ đến là một người làm Product giỏi chứ không đơn thuần chỉ là Marketing dù ổng làm Marketing cực kì tuyệt vời.

Bên cạnh cái này, những trải nghiệm mà mình đã có được trong việc build DreamerswSeM càng khiến mình hứng thú với job này nhiều hơn nữa.

Chính vì những trải nghiệm này, mình muốn trở thành một CEO có depth mạnh ở Growth và Product — một người có thể cùng team tạo ra cái core cho business rồi sau đó grow nó lên.

Hiện tại, mình thấy bản thân chưa đủ năng lực để apply vào Product, nhưng mà Marketing & Growth là những bước đệm rất hoàn hảo cho hướng đi này.

Có một lí do nữa khiến mình thích Product, đó là:

Mọi thứ xung quanh chúng ta đều là Product.

Sáng tác nhạc, viết sách hay hội họa đều là làm Product chứ không chỉ thuần kể chuyện, thuần sáng tạo. Dưới góc nhìn của mình, một người nghệ sĩ giỏi chính là một Product Manager + Experience Architect + Marketer

Vậy nên, trong tương lai khi mình chính thức đảm nhiệm Product, mình muốn customer phải luôn say wow và hài lòng mỗi lần sử dụng sản phẩm mà mình và team đã mang lại.

DreamerswSeM Giúp Mình Thấy Rõ Mình Thích Strategy, Brand, Product & Business

Thật ra, hiện tại mình treat DreamerswSeM như một Product, Brand & một Business thay vì chỉ đơn thuần là một blog. Dẫu vậy, độ phức tạp khi ra thực tế sẽ khác rất nhiều so với những trải nghiệm ở blog nhỏ này. Nhưng mà việc đặt tâm thế làm những cái này cho phép mình đặt những câu hỏi mà những người ở vị trí này trải qua.

Chẳng hạn như:

• DreamerswSeM là gì?
• Nó nên được nhớ đến vì điều gì?
• Nó tạo value gì?
• Nó khác gì với những blog khác? Chẳng hạn tính cách, bản sắc, tầm nhìn, định vị, …, ra sao?
• Làm sao để có được PMF và monetize?
• Sau 10, 15, 20, thậm chí là 50 năm nữa, nó sẽ như thế nào?
• Làm sao mình có thể grow cái brand này với tốc độ siêu nhanh nhưng chỉ với một nguồn lực giới hạn như hiện tại trong khi vẫn tập trung hoàn toàn cho việc phát triển sự nghiệp và bản thân?

Qua những câu hỏi trên, mình nghĩ mình thích:

• Mình thích content strategy nói riêng và Strategy nói chung
• Brand
• Product
• Concept
• Positioning.

Và mình cũng nhận thấy, những bài viết như này nó không thuần viết 100%, mình thấy bản chất cái mình thích chính là việc mình ngồi và trò chuyện với mọi người về việc nên làm gì, định hướng chiến lược ra sao.

Trong cuộc sống hằng ngày, mình cũng thấy rất thích trò chuyện như này. Gom idea và sáng tạo. Điều này cũng vô tình giúp mình nhận ra mình thích kiểu làm việc như thế nào.

Nếu không tự build DreamerswSeM, có lẽ mình sẽ khó nhận ra điều đó rõ như vậy.

Bản Chất Của Mình Là Gì?

Sau khi trải qua những trải nghiệm trên, mình đã tự hỏi thêm một điều nữa chính là:

Vậy rốt cuộc, bản chất những cái công việc mà mình thích ở trên thực sự là gì? Với mình, tất cả các job về bản chất chỉ là một title mà chúng ta đặt ra cho dễ gọi, trong khi thứ quan trọng nhất chính là bản chất của công việc.

Nếu bản chất của công việc có thể giúp cho mình tận dụng được tất cả các năng lực, tố chất bẩm sinh của chính bản thân mình, khi đó mình mới thực sự có thể thích, tận hưởng, tỏa sáng và đẩy full giới hạn của bản thân được. Và bên dưới là 5 bản chất cốt lõi mà mình đã nghiệm ra được từ bản thân.

1. Mình Thích, Có Khả Năng Strategy & Planning

Mình thấy cái này nó rất là vui. Mọi người có thể nghĩ như sau, đó là mọi người lên một cái plan trong vòng một năm, ba năm, năm năm, và rồi đến cái thời điểm năm năm, mọi người thắng được cái game đó, mọi người thắng được cái company của đối thủ, mọi người thắng được cái thị trường, …. Thực sự nó rất là vui, nó giống như đi đánh trận vậy mọi người.

Và là một người đọc Tam Quốc, Thủy Hử từ nhỏ, thích những cái chuyện về chiến tranh, chẳng hạn như Vương giả Thiên hạ, nên mình mê cái chiến lược. Nó hay và truyền cảm hứng.

Mọi người có thể xem qua bài viết mình nghĩ OpenAI sẽ thắng Claude với chiến lược phát triển siêu đỉnh như này* hoặc bài viết ứng dụng proxy variable trong strategy*.

2. Sự Sáng Tạo

Một trong những năng lực mạnh nhất của mình là sáng tạo. Và đó là lý do mà tại sao lâu lâu mình lại có mấy cái idea giống mấy đứa điên. Trước đây mình không dám nghĩ bản thân có năng lực sáng tạo do không biết phải track hay measure như thế nào. Nhưng sau một thời gian quan sát, mình thấy mình rất hay nảy idea, cụ thể là trong quá trình mình sáng tác nhạc và viết sách.

Nhưng rồi khi mình bắt đầu mở năng lực ra nhiều hơn, mình thấy năng lực này có thể áp dụng được cho business và tech để solve nhiều problem hơn chứ không chỉ thuần là trong nghệ thuật. Cụ thể, mình thấy năng lực này chính là nguồn gốc của Problem-Solving. Vì mình cứ thấy cái gì và nghĩ về nó vậy là có idea ra. Khi idea ra thì kết hợp thêm kiến thức ở nhiều mảng nữa là có được solution cho Problem-Solving.

Mọi người có thể xem Project Library* của mình khi đã tận dụng khả năng Creative + Problem-Solving.

Vậy nên bây giờ mình đang cố gắng ăn mọi người. Mình càng học nhiều, thấy nhiều, va chạm nhiều, mình tin năng lực này của mình sẽ trở nên rất lợi hại và sẽ là một mảnh ghép hữu ích trong team.

3. Analytical & Scenario Thinking

Như mọi người biết, tất cả mọi thứ trong cuộc sống này đều phải phân tích hết đúng không? Phải phân tích rồi sau đó mới đưa ra rất là nhiều giả thuyết và sau đó mình test cái giả thuyết đó. Từ hồi nhỏ mình đã thích cái này rồi và đây cũng là lí do mà mình đã nghĩ là mình thích hóa học (sai lầm nghiêm trọng đầu tiên của cuộc đời mình). Cụ thể, mình hồi xưa khi mình giải toán hóa, và mình phải đặt ra rất nhiều giả thuyết để có thể test và tìm ra được chất đó là gì.

Và cái này vô tình thay nó cũng giống như cách ta giải một bài toán business hoặc trong cuộc sống.

Cụ thể, giả sử như cái này có 10 trường hợp đi, mình thấy 5 case đầu có xác xuất cao hơn và trong 5 case này, mỗi case lại có 10 trường hợp nhỏ, cứ như vậy, mỗi trường hợp nhỏ nó lại có thêm 10 case nhỏ nữa. Vậy thì đi theo hướng nào? Đây là lúc mà việc phân tích ra đời. Khi có thêm nhiều điều kiện, mình narrow các hypothesis lại và cuối cùng là tìm ra được một cái insight hoặc pattern.

4. Tận Dụng Taste & Trực Giác

Mình có cái sense của một người nghệ sĩ và rất mộng mơ. Đôi mắt của mình thích cái đẹp. Mình cũng thích âm thanh. Mình cũng có một cái trực giác và cảm giác nhất định. Nói chung là còn rất non và bản năng. Nhưng mà mình nghĩ nếu được tận dụng hết vào một job thì sẽ rất vui và có thể tạo giá trị.

5. Kể Chuyện

Thật ra mình thấy mình rất thích ngồi nói chuyện và kể chuyện mọi người. Minh chứng rõ nhất chính là các bài blog. Nó không phải viết đâu mà như thể là mình đang nói chuyện với mọi người. Và khi mình nói như vậy mình thích lắm vì nó nghệ vờ lờ vì mình được diễn đạt cảm xúc.

Mọi người có thể nghe file này của mình chứ hiện tại không có podcast đâu.

Ngoài ra, mình cũng công nhận mình là một đứa thích nói mọi người và không hiểu sao khi ngồi nói, bàn luận, chia sẻ, mình cảm thấy thích kinh khủng.

Mình nghĩ kĩ năng này khi được kết hợp với nhiều cái khác sẽ rất vui và hữu ích. Chẳng hạn như ngồi tụ họp bàn idea để solve cái problem hoặc diễn thuyết truyền động lực để bán khóa học dạy làm giàu :)).

Đùa nha. Cái này đùa thôi.

Điều Bổ Sung: Ý Nghĩa Trong Công Việc

Hiện tại khi mình viết bài này, mình đã 26 tuổi và mình bắt đầu chịu gánh nặng của cơm áo gạo tiền. Mình bắt đầu muốn kiếm nhiều tiền để lo cho gia đình.

Nhưng mà bản chất vẫn vậy mọi người, mình không care về tiền, với mình nó chỉ là một công cụ, một sự an toàn mà thôi. Được khỏe mạnh, ăn uống ngon và đầy đủ đã là hạnh phúc. Phần lớn thời gian còn lại mình muốn đắm chìm trong công việc và sở thích của mình.

Và đó cũng là lí do mình muốn đầu quân cho Tech company thay vì những industry khác, bởi vì:

Tech nó thực sự thay đổi cuộc sống và số phận của rất nhiều người.

Chi tiết hơn, trong quá trình tìm hiểu về Marketing, mình nhận thấy job Marketing bị ảnh hưởng rất nhiều đến company và industry, do đó mình đã hỏi rằng:

Loại product và industry nào mình muốn tận lực để phát triển nó?

Trong bài viết tại sao lại chọn Marketing và định hướng phát triển, mình đã có chia sẻ là mình đã chọn theo đuổi Digital Marketing tại thời điểm đó vì năng lực hạn chế cũng như tiềm năng của nó. Và lúc đó mình đã hỏi, nếu tạm thời phải làm Digital Marketing, mình sẽ làm sản phẩm gì đây? Chẳng lẽ viết mấy cái content không đúng sự thật để bán hàng? Mình không thích như vậy.

Và rồi mình nhìn sang edX, Coursera, Neuralink, mình thấy thích và tự hào. Đơn giản là vì mình biết rằng bên cạnh việc grow business lên và kiếm được rất nhiều revenue, mình phải cảm thấy tự hào và cảm thấy có ý nghĩa về Product, Brand và Business đã đầu quân. Đơn giản là trong quá trình này, mình không muốn hại hay vô tình gây hại ai hết.

Như vậy, từng phút từng giây nó thực sự có ý nghĩa và đã được đầu tư đúng đắn.

Nó giống như việc mình đầu quân cho minh Vương vậy mọi người. Hồi xưa các Tướng đều chọn Chúa để thờ. Và mình cũng vậy. Mình chọn một công ty để đầu quân và chọn Sếp để phò tá. Đây là tính cách của mình chứ chưa cần cân nhắc ROI phát triển sự nghiệp gì hết. Nếu xét ROI thì việc này đã đúng ngay từ bản chất.

Mình sẽ là Generalist & Strategist

Lần đầu tiên mình biết đến thuật ngữ Generalist & Specialist thông qua video “Làm chuyên gia hay Làm quản lý” của CEO LAB. Sau này càng có nhiều trải nghiệm hơn, mình càng nhìn rõ kiểu người mình muốn trở thành:

Một Generalist ở tầng business, một Strategist trong cách suy nghĩ và ra quyết định, nhưng có chiều sâu thật sự ở một số vùng cố định — đặc biệt là Product và Growth.

Tại sao mình lại muốn đề cập cái này ở đây? Đơn giản vì cái này khá liên quan đến cách mình làm việc. Và vô tình thay cách mình làm việc nó cũng ảnh hưởng rất nhiều đến việc mình chọn job.

Mình nhận ra một điều, để năng lực sáng tạo của mình được phát huy tốt đa, mình phải ăn càng nhiều càng tốt. Và đây là lúc mình thấy việc mình đi Generalist & Strategist sẽ là một nước đi phù hợp với bản thân. Mình nghĩ làm Specialist vẫn có cái hay của Specialist và vẫn sẽ sáng tạo theo một cách riêng của Specialist nhưng tại thời điểm hiện tại, mình không nghĩ hướng đi này sẽ là long term với bản thân.

Và mình vẫn nhớ như in cái câu hỏi mà chị mentor đã hỏi mình vào năm 3 đại học, đó là:

Em thích ngồi làm việc một mình hay ngồi nói chuyện với mọi người để giải quyết vấn đề?

Hồi đó mình không trả lời được câu này nhưng mà bây giờ, mình khá chắc chắn với câu trả lời của bản thân:

Mình thấy thích việc cả đám ngồi lại bàn idea vì như vậy cả team nói chung và mình nói riêng có thể biết thêm, hiểu thêm rất nhiều thứ rồi connect tất cả lại với nhau. Sau đó quay lại bàn để ngồi làm và rồi sau đó lại tụ tập để thảo luận tiếp.

Một ví dụ cụ thể đó là khi mình ngồi trò chuyện với ChatGPT hoặc Claude. Mình xem tụi nó là thinking partner thay vì AI. Và mỗi lần mình nói chuyện với tụi nó về một vấn đề, nếu may thì được idea mới không thì rất khó chịu tụi nó lại mở ra nhiều cái mới, và cứ thế một lúc sau, 1 idea hay hơn lại xuất hiện từ mình hoặc từ tụi nó, và rồi cái idea đó lại tiếp tục được polish lên cho đến khi mình cảm thấy đủ cho cái solution đó.

Và mình thích quá trình này.

Vì Sao Những Pattern Trên Lại Dẫn Mình Đến Growth/Product/Strategy?

Có 3 nguyên nhân cho lựa chọn này:

1. Thuộc về bản chất của con người. Những core strength của mình đều nằm trong các vòng tròn của những cái này và mình cũng thích việc này nữa. Những gì mình học được sẽ giúp mình biết cách quản lý và grow business một cách bền vững.
2. Hành trình trải nghiệm của mình cũng đã giúp mình tìm ra được Growth & Product Management và khiến mình muốn làm nó.
3. Cái goal của mình cũng là một phần khiến mình chọn theo hướng này. Hiện tại chưa thể chia sẻ với mọi người được vì mình muốn làm được rồi mới chia sẻ.

Trước đây, quá trình tìm hiểu career, mình đã vô tình tìm ra thêm rất nhiều title như Solution Architect, Revenue Architect, … và hiện tại, các job mới cũng xuất hiện rất nhiều như AI Deployment, Applied AI / Solutions. Tương lai chắc chắn còn xuất hiện nhiều role khác nữa hoặc có thể bị xóa xổ vì Elon Musk có nói về việc tiền sẽ không còn giá trị của nó nữa trong 2036 nữa.

Mình hiện tại cũng không biết mọi thứ sẽ thay đổi như thế nào vì nó nhanh quá và cũng chưa đủ năng lực để dám khẳng định nhưng mà dựa trên những bài học đã có, mình vẫn cứ bước đi và dù đôi lúc là hơi mơ hồ.

Dẫu vậy mình tin là việc build và grow cái gì đó vẫn sẽ mãi tồn tại.

Mình nghĩ điều mình cần làm hiện tại đó là không ngừng học tập, rèn luyện và thích nghi để vừa tận dụng được các 5 core strength của bản thân, phát triển nó cũng như khai mở thêm những năng lực ẩn.

1. Strategy.
2. Creativity.
3. Analytical & Scenario Thinking.
4. Taste & Intuition.
5. Storytelling.

Và nếu làm được như vậy, mình có thể mang chúng sang một environment khác và recombine với những capability mới. Có lẽ đó mới là thứ giúp mình adaptive trong dài hạn mà không phải tự cố định bản thân ở một job nào cả.

Kết Lại Bài Viết Mình Đã Tự Phân Tích Bản Thân Để Biết Mình Hợp Với Growth/Product/Strategy Như Thế Nào?

Qua những hành trình và trải nghiệm của mình, mình dần nhận ra được mình thích gì, không thích gì, mình có những năng lực nào và có thể phù hợp với điều gì. Tuy nhiên, tất cả vẫn chỉ mang tính tương đối, bởi những gì mình làm ở Dreamer chưa thể gọi là một real business 100%.

Trong kinh doanh thực tế sẽ còn rất nhiều thứ khác: KPI, áp lực, quy mô, cách làm việc với mọi người, cách các phòng ban phối hợp với nhau… và chắc chắn mọi thứ sẽ phức tạp hơn rất nhiều. Vì vậy, điều mình muốn chia sẻ trong bài viết này đơn giản chỉ là hành trình mình hiểu bản thân hơn từ những gì mình đã trải qua, nhận diện được những năng lực mình đang có, và từ đó biết rằng ở thời điểm hiện tại mình muốn đi về đâu. Biết rồi thì mình đi thôi.

Đương nhiên, chẳng có gì ở đây là tuyệt đối. Hành trình của mình có lẽ vẫn còn rất dài. Trong quá trình tiếp tục học, làm và trải nghiệm, mình có thể lại nhận ra những điều mới, thay đổi suy nghĩ và rồi tiếp tục điều chỉnh hướng đi của mình. Với mình, chuyện đó cũng rất bình thường.

Mình hy vọng bài viết này sẽ khiến mọi người enjoy, hoặc ít nhất có thể truyền thêm một chút cảm hứng cho những ai cũng đang trong quá trình tìm hiểu bản thân và tìm xem mình thực sự muốn đi đâu. Nếu mọi người có suy nghĩ, góp ý hay một góc nhìn khác, cứ để lại comment bên dưới nhé. Mình cũng rất muốn nghe để tiếp tục học, phát triển và làm bài viết này tốt hơn.

Cảm ơn mọi người rất nhiều vì đã đọc đến đây.

Và mình là D — một kẻ điên mộng mơ.

Mơ Cùng D

Mọi người thử tưởng tượng một chút nha. Trong tương lai, khi công nghệ phát triển đủ xa, có thể ranh giới giữa digital world và physical world sẽ ngày càng mờ đi. Lúc đó, chúng ta có lẽ sẽ không còn phải ngồi trước một cái màn hình nhỏ rồi nhìn Data qua Spreadsheet, Dashboard hay Chart như hiện tại nữa. Mình có thể thật sự bước vào bên trong Data.

Nó hơi giống cảm giác chơi game hoặc xem những cảnh sci-fi kiểu Iron Man vậy. Bình thường mình đứng bên ngoài, nhìn cả một thế giới thông qua màn hình. Nhưng nếu công nghệ đủ tốt, mình sẽ không còn là người đứng ngoài nhìn nữa mà có thể trở thành một phần của chính cái không gian đó.

Giả sử lúc đó mình đang solve một business problem. Xung quanh mình là cả một thế giới dữ liệu. Một cluster nằm ở phía bên trái, một nhóm Customer Behaviour ở phía trước, Revenue ở một hướng khác, rồi Retention, Conversion, Product Usage, Cohort… tất cả cùng tồn tại trong một không gian. Mình có thể bay qua từng khu vực, kéo một nhóm Data lại gần, quẹt sang một bên giống Iron Man, mở thêm một layer khác rồi xem chúng connect với nhau như thế nào.

Nếu chưa đủ evidence thì lại tiếp tục đi sâu hơn. Mở thêm variable. Tìm thêm signal. Theo một clue mới. Lúc đó, mình gần như không còn bị giới hạn bởi kích thước của màn hình, bởi một Dashboard cố định hay bởi cách một Tool bắt mình phải nhìn Data nữa. Không gian để phân tích gần như trở thành chính không gian mình đang sống trong.

Và mình nghĩ Data Analysis lúc đó sẽ vui kinh khủng. Nó không còn chỉ là mở dataset, viết query, nhìn chart rồi đọc number nữa. Mình sẽ giống một detective thật sự, bước vào cả một universe dữ liệu để đi tìm clue, nhặt từng evidence, thử hypothesis này, loại hypothesis kia, thấy một pattern rồi tiếp tục lần theo nó cho đến khi cuối cùng có thể gom tất cả những mảnh mình tìm được lại với nhau và hiểu chuyện gì thật sự đang xảy ra.

Chỉ nghĩ tới một thế giới như vậy thôi mình đã thấy khá đã rồi. Có khi đến lúc đó, Data Analysis không còn mang cảm giác là “ngồi phân tích dữ liệu” nữa mà giống như được bước vào một thế giới khác, lang thang trong đó và săn tìm evidence cho đến khi mình tìm ra được sự thật đang nằm ở đâu.