CÓ NÊN BỎ ĐẠI HỌC GIỮA CHỪNG KHÔNG?

Có lẽ, khi bạn nhìn thấy tiêu đề này và click vào bài viết để đọc, mình đoán là các bạn đang ở thế giằng co trong suy nghĩ, “liệu mình có nên bỏ đại học để theo đuổi một thứ khác hay là vẫn tiếp tục hoàn thành xong chương trình học” và đang rất muốn tìm một ai đó để tham vấn hoặc chí ít cũng là để làm an lòng cho quyết định mà bản thân đã chọn. Hoặc cũng có thể, ý nghĩ này, chỉ vừa nhen nhóm trong tâm trí bạn và bạn muốn tìm thêm nhiều góc nhìn khác để đưa ra một lựa chọn thật sáng suốt.

Dù là cái nào đi chăng nữa, mình nghĩ, bạn đã đến đúng nơi, bởi mình cũng đã từng hỏi “Liệu mình có nên bỏ đại học không?”. Hơn nữa, mình cũng đã trải qua sự thất bại trong việc học đại học, cũng đã có trải nghiệm trong cuộc sống, cũng đã học được nhiều bài học, nên mình tin, những góc nhìn của bản thân phần nào đấy sẽ cung cấp cho bạn thêm thông tin và dữ liệu trước khi đưa ra một trong những quyết định quan trọng của cuộc đời.

Mình tin rằng, bây giờ các bạn đã sẵn sàng cho bài viết rồi đúng không? Vậy thì đi thôi. Let’s gooooooo!

Xác định nguyên nhân và người đọc?

Tại sao bạn lại vào đại học và bạn nghĩ đại học là gì?

Bạn hãy dừng lại một chút, lấy giấy bút và tự trả lời câu hỏi này trước khi tiếp tục đọc bài viết.

Tại sao bạn lại vào đại học?

Sẽ có rất nhiều nhưng mình sẽ nêu ra một số ý chính mà bản thân nghĩ đến được (nếu thiếu, mọi người bổ sung giúp mình ở phần comment nha)

1. Vào đại học vì yêu thích ngành đang học và muốn tìm hiểu sâu hơn về lĩnh vực này. (thích, có định hướng rõ ràng)
2. Mình đã tìm hiểu về ngành này, bản thân học các môn A, B, C khá tốt, tương lai của ngành triển vọng và mình sẽ đạt được ước mơ của bản thân. (có tìm hiểu, và có mục đích cho đại học)
3. Mình đã học tập rất chăm chỉ để vào một ngôi trường tốt nhưng vì không có định hướng nên khi vào đại học mình nhận ra bản thân không phù hợp với ngành này nhưng lại sợ không biết có nên tiếp tục học không? Hiện tại mình cũng chưa biết bản thân sẽ theo ngành gì?
4. Mình đã học tập rất chăm chỉ để vào một ngôi trường tốt nhưng vì không có định hướng nên khi vào đại học mình nhận ra bản thân không phù hợp với ngành. Sau nhiều trải nghiệm, mình thích cái A, và mình rất muốn theo đuổi A. Tuy nhiên, mình không biết nghỉ học đại học có phải là lựa chọn đúng không nữa?
5. Mình cũng không biết nữa, mình học đại học vì mọi người đều học. (không có mục đích, học chỉ cho vui và không quan tâm gì đến tương lai)

Mình nghĩ đa phần các bạn muốn nghỉ đại học sẽ rơi vào 3 trường hợp cuối. Trong trường hợp 5, phần lớn người học vô định, lười biếng, không tham vọng, cầu tiến và mình sẽ bỏ qua trường hợp này. Mình không có ý chê bai, đơn giản chỉ là bạn cần chăm chỉ và chịu khó trước đã. Sau khi bạn đã nỗ lực hết mình mà vẫn cảm thấy như vậy, bạn có thể quay lại đọc tiếp bài viết này.

Trường hợp 3 và 4, bạn đã là một người chăm chỉ, cầu tiến, tham vọng, và có suy nghĩ cho tương lai nhưng vì một vài trục trặc nhỏ, bạn đang cảm thấy lạc lối và mất phương hướng. Và bài viết của mình sẽ tập trung vào những đối tượng này là chính.

Bạn nghĩ đại học là gì?

Theo nguyên văn từ wikipedia

A university (from Latin universitas ‘a whole’) is an institution of tertiary education and research which awards academic degrees in several academic disciplines.[1] University is derived from the Latin phrase universitas magistrorum et scholarium, which roughly means “community of teachers and scholars“.[2] Universities typically offer both undergraduate and postgraduate programs.

Tạm dịch

A trường đại học là một tổ chức giáo dục và nghiên cứu chuyên sâu trao bằng cấp chuyên sâu trong các lĩnh vực học thuật. Trường đại học trong tiếng la tinh có nghĩa là cộng đồng của giảng viên và học giả với xuất phát từ cụm universitas magistrorum et scholarium. Trường đại học thường sẽ cung cấp hai chương trình, đại học và sau đại học.

Còn với mình, mình nghĩ đại học là một môi trường mà mọi người sẽ theo đuổi để trở nên thành công, ít nhất là về mặt tài chính, địa vị ở Việt Nam. Điều này khá dễ hiểu vì ai cũng đều biết học tập là con đường ngắn nhất để thoát nghèo. Tiếp theo, đại học là nơi bạn sẽ học chuyên sâu về một lĩnh vực nào đấy và nó có nghĩa rằng bạn giỏi và có thể giải quyết được vấn đề mà thị trường cần trong lĩnh vực đó. Vấn đề càng khó bao nhiêu, bạn sẽ được trả lại xứng đáng bấy nhiêu.

Vậy nên, mình nghĩ, điều các bạn thực sự quan tâm chính là “Liệu mình có thành công không khi nghỉ đại học?” chứ không phải là “Mình có nên bỏ đại học hay không?

Và bạn biết đấy, thành công cũng là thứ mình, bạn hay biết bao con người ngoài kia khao khát. Và đó là một điều bình thường trong tháp nhu cầu.

Nhưng thành công nói thì dễ, làm lại khó bởi nó đòi hỏi rất nhiều yếu tố.

Nhưng phần lớn chúng ta khi nhìn vào sự thành công của một người, chúng ta chỉ thấy được bề nổi của họ như là kiếm nhiều tiền, nhà đẹp, xe sang, ăn ngon, mặc chất, … nhưng mấy ai thấy được khoảng thời gian dài họ nỗ lực trên hành trình ấy và những mất mát mà họ đã trả.

Thế nên, trước khi nói đến thành công, bạn phải xây dựng được các nền tảng, hay còn gọi là hệ thống cho bản thân. Và điều này tương tự với việc xây dựng thói quen trong cuốn sách Atomic Habits hay tên tiếng việt là Thay đổi tí hon, hiệu quả bất ngờ của James clear

Nền tảng để thành công

Điều quan trọng nhất để thành công chính là bạn phải xây dựng được nền tảng để thành công.

Nực cười, bạn cũng đã thành công đâu, thậm chí là chưa kiếm được vị trí marketing intern. Vậy mà bày đặt đưa lời khuyên đồ. – Suy nghĩ (nếu có) của một bạn độc giả.

Yeah, mình chưa thành công và cũng không có một bước khởi đầu tốt như bao bạn bè đồng trang lứa nhưng chỉ là ở thời điểm hiện tại. Còn về tầm nhìn và tư duy của bản thân, mình có thể thấy được điều tạo nên nó. Và đây chỉ là quan điểm của mình, các bạn chỉ nên đọc để tham khảo, nếu muốn.

Với mình, tất cả mọi thứ đều có điểm tương đồng. Ví dụ như thành công, nó thật ra cũng chỉ là một cái goal (trừu tượng). Vậy làm sao để đạt được goal, chúng ta phải lên một plan rồi xây dựng một system để đạt được những thứ trong plan là xong. Khi đó ta sẽ đạt được goal. Phương pháp này có tên là Goal – Plan – System và mình đã biết đến nó qua Ali Abdaal, một chuyên gia về hiệu suất (productivity expert).

Vậy nên điều cốt lõi mình muốn nhấn mạnh ở đây chính là:

Việc bỏ đại học không phải là nguyên nhân gốc rễ khiến bạn không thành công mà là ở chính bạn.

Mình đã dành thời gian để hỏi bản thân rằng:

• Mình muốn trở thành một người như thế nào?
• Mình muốn cuộc sống ra sao?
• Ước mơ là gì?
• Điểm mạnh, điểm yếu, tính cách và sở thích là gì?
• Mình muốn làm gì?
• Mong ước, khát vọng của mình trong cuộc đời này như thế nào?
• ….

Sau khi đã thực sự có câu trả lời (các bạn phải thực sự trung thực với bản thân), mình bắt đầu sử dụng phương pháp G.P.S để set Goal và khiến nó trở thành hiện thực.

Sau một hồi suy nghĩ, mình đã có 1 cái Goal 1 (G1). Trong goal 1 mình chia nhỏ ra thành nhiều Goal nhỏ hơn như Goal 2 (G2), G3, G4 , …. Trong các goal nhỏ của mình có một goal là trở thành CEO và để làm được vậy mình cần trở thành CMO. Vậy là kế hoạch trở thành CMO trong suốt 15 năm đã được lên.

Tiếp theo, mình bắt đầu lên một plan để có thể giúp bản thân đạt được vị trí này. Cụ thể:

• Nhiều nhất là 1 năm làm thực tập sinh, mình sẽ lên được vị trí digital marketing executive. _{(1 năm này cần làm gì, học gì, trang bị gì thì lại tiếp tục lên kế hoạch và chia nhỏ nó ra tiếp)}
• Sau nhiều nhất 4 năm, mình sẽ lên vị trí Marketing Manager _{(4 năm này cần làm gì, học gì, trang bị gì thì lại tiếp tục lên kế hoạch và chia nhỏ nó ra tiếp)}
• Sau nhiều nhất 2 năm, mình sẽ lên Senior Marketing Manager _{(2 năm này cần làm gì, học gì, trang bị gì thì lại tiếp tục lên kế hoạch và chia nhỏ nó ra tiếp)}
• Sau nhiều nhất 4 năm, mình sẽ lên Marketing Director (tương tự)
• Sau nhiều nhất 4 năm, mình sẽ lên CMO. (tương tự)

Thế nên suốt 15 năm này, mình sẽ cần phải liệt kê và đạt được tất cả các kĩ năng, kiến thức cần có để có thể đạt được hiệu quả vượt mong đợi để được promote lên từng vị trí cụ thể. Và cũng trong 15 năm này, mình phải ưu tiên sắp xếp và bỏ qua tất cả những thứ sẽ cản trở mình đạt goal này.

Và để thực hiện được từng cột mốc nhỏ trong plan này, mình cần một system thật tốt để duy trì và giúp bản thân tiến đến từng cột mốc và cuối cùng là đạt được CMO. System này là sẽ là những thứ như kỉ luật bản thân, hệ thống thói quen tốt, phương pháp quản lí thời gian, tổ chức và sắp xếp công việc, phương pháp nâng cao hiệu suất, phương pháp học tập và làm việc hiệu quả, ….

Và khi hệ thống đã vận hành trơn tru, nó sẽ giúp bạn vào guồng làm việc mà không cần phải suy nghĩ hay lăn tăn. Cứ thế bạn làm, làm, làm, track, đánh giá, cải tiến rồi tiếp tục làm. Và trong 15 năm, mình sẽ tốt hơn 319.8 x 10^18 lần nếu mỗi ngày mình tốt hơn 1%.

Và đó là về nền tảng để thành công.

Lí do mình nói đây là nền tảng thành công vì đó là điều cần thiết trước khi nói về thành công. Đơn giản vì mình đã nhận ra, thành công không có công thức và nó phụ thuộc rất nhiều yếu tố chẳng hạn như sự nhạy bén về thị trường, bạn gặp được quý nhân, sự lì lợm bền bỉ vì bạn có niềm tin sâu sắc vào điều bản thân đang làm, ý chí kiên cường, sống đủ lâu, ….

Quay lại trường hợp của mình, hành trình 15 năm này chỉ mới là sự bắt đầu và không hề dễ dàng như cách mình viết hay nói ra. Bên cạnh đó, chắc chắn sẽ còn rất nhiều điều trắc trở mà bản thân không thể lường trước hết được từ cuộc đời, cho nên một ý chí sắt đá, một niềm tin vào bản thân để luôn bền bỉ và đợi chờ sẽ rất cất thiết. Đấy cũng là lí do mà tại sao Theodore Roosevelt đã có câu

“Believe you can and you are halfway there.”

Và đấy cũng là lí do tại sao Sơn Tùng M-TP (Sếp) xăm chữ Believe in Myself trước ngực.

Khi mình nói điều này, các bạn có thể chưa cảm nhận được nhưng cho đến một lúc, khi các bạn đã trải nghiệm qua nó, các bạn sẽ hiểu lí do tại sao hiểu bản thân rồi tin vào những gì bản thân đang làm là cực kì quan trọng bởi vì không phải ai cũng đủ may mắn để có được các cộng sự, tri kỉ trên hành trình ấy hay chẳng may thay, bạn chỉ có một mình, thậm chí là bị tất cả quay lưng, dè bỉu.

Vậy nên tóm lại, để thành công, trước mắt bạn phải hiểu được bản thân để chọn cho mình một hướng phát triển thật đúng đắn. Sau khi đã nghĩ đúng rồi, bạn cần phải làm đúng, thậm chí là làm thật quyết liệt để có thể biến cái suy nghĩ, ý tưởng ấy thành hiện thực. Ngoài những điều này, bạn phải kiên trì, bền bỉ, mạnh mẽ và tích cực.

Giải quyết câu hỏi “Có nên bỏ học đại học giữa chừng không?”

Những gì mình viết ở phía trên đã cho các bạn thấy rằng thành công không nằm ở bằng đại học mà là ở cách các bạn chuẩn bị, làm việc, học tập và không ngừng tiến lên một cách quyết liệt với nó nhưng mình cũng không phủ nhận rằng, việc học đại học chắc chắn sẽ là một bước đệm lớn cho sự thành công sau này của các bạn. Ví dụ như nếu các bạn bắt đầu từ 2 hai bàn tay trắng, không kiến thức, không có nền tảng tài chính hỗ trợ, hành trình này sẽ rất rất rất khó.

Tuy nhiên, với nền tảng học tập từ đại học, các bạn sẽ có khởi đầu tốt trong các công ty, tập đoàn tốt. Từ đó, đôi cánh ước mơ dần được hình thành, cứng cáp để rồi có thể vỗ cánh và bay đi.

Vậy nên với các bạn đang ở trường hợp số 3, bạn đang cảm thấy lạc lối về con đường học tập, phát triển nghề nghiệp ở phía trước. Bước đầu tiên là bình tĩnh lại, ngồi xuống và bắt đầu chia ra 2 khung thời gian:

1. Hoàn thành việc học tập một cách nghiêm túc và đàng hoàng. Điều này giúp bạn lấy lại bản lĩnh, thói quen, kỉ cương và sự nghiêm túc của bản thân. Có thể bạn sẽ không thích nhưng mà đây là cuộc sống và sau này có nhiều thứ bạn không thích nhưng cũng phải làm hơn nữa. Hãy thật chuyên nghiệp nào.
2. Dành thời gian còn lại để bắt đầu tìm hiểu thật kĩ về bản thân để rồi có cho mình một ước mơ, một kế hoạch theo đuổi ở phía trước. Sau khi đã tìm được rồi, các bạn có thể quay lại đây để đọc tiếp tiếp trường hợp của các bạn số 4 hoặc tự lên 1 plan kĩ lưỡng cho hành trình của mình.

Còn với các bạn ở trường hợp số 4, các bạn đã hiểu bản thân và xác định được đâu là con đường các bạn sẽ đi. Và điều đó thực sự tuyệt vời. Điều các bạn cần làm bây giờ cũng là ngồi xuống, bình tĩnh lên kế hoạch cho bản thân để xem liệu việc nghỉ học và tiếp tục học cái nào mới là quyết định đúng đắn nhất với bản thân ở thời điểm hiện tại.

Ví dụ, nếu bạn nghỉ học ở thời điểm hiện tại, gia đình bạn có đủ tài chính để hỗ trợ bạn theo đuổi ngành học hoặc con đường hiện tại không và nhiều nhất là trong bao lâu để bạn có thể bắt đầu kiếm tiền từ nghề đó? Dù là lĩnh vực nào đi chăng nữa (logic hoặc nghệ thuật), các bạn cũng cần phải học tập và có thời gian trau dồi đủ nhiều dù cho thiên phú của bạn lớn thế nào.

Hoặc liệu bạn đã đủ mạnh mẽ để bước ra ngoài xã hội để kiếm tiền hay thấy được sự vất vả, khắc nghiệt của cuộc đời chưa? Và điều quan trọng nhất, bạn đã có đủ bản lĩnh, sự mạnh mẽ và trách nhiệm để nói rằng: Mình sẽ chịu mọi trách nhiệm cho cuộc đời của bản thân dù cho đó là thắng hay thua?

Nói chung, bạn đừng vội mà hãy lên kế hoạch thật kĩ lưỡng và thông minh cho bản thân bởi vì cái gì cũng cần thời gian chứ không thể nào xảy ra một sớm một chiều được. Mình sẽ kể và làm rõ chi tiết hơn ở trong câu chuyện của bản thân

Với Câu chuyện của mình

Trong quá khứ, mình cũng giống như các bạn, cứ lưỡng lự câu hỏi “có nên bỏ đại học” để rồi nhận một cái kết đắng cho bản thân. Mình nghĩ rằng sự lưỡng lự ấy đã là một hành động không làm gì. Và khi chúng ta không làm gì, cuộc đời sẽ bắt chúng ta làm theo ý nó.

Nguyên nhân của sự lưỡng lự này bắt nguồn từ việc:

• Mình còn quá con nít và bốc đồng. Mình sinh ra đã là 1 đứa cứng đầu và bướng, nên một khi mình đã quyết làm cái gì, mình sẽ làm cho bằng được cái mà mình muốn. Còn về sự bốc đồng, có lẽ đây là thời gian nổi loạn của mình, mình nghĩ nó đến hơi muộn so với bạn bè đồng trang lứa và cũng đến từ sự nuông chiều của bố mẹ
• Mình sợ hãi. Trước giờ, mình chỉ sống trong vòng tay của ba má và phần lớn thời gian chỉ là học và học cho nên thiếu sự dạn dĩ và trải nghiệm thực tế.
• Mình vội và sợ thời gian sẽ trôi đi. Lúc đó, mình đã muốn trở thành ca sĩ, cho nên đã nghĩ rằng nếu mình không làm bây giờ thì không biết có làm được không nữa vì nghề này chỉ có thể hát đến 30, hoặc là 35 tuổi thôi. Nếu giai đoạn đó qua đi, mình sẽ không thể làm được (Giờ thấy hơi không đúng lắm).
• Mình đang không thích ngành học hiện tại.
• Chưa nghiêm túc nghĩ về việc kiếm tiền. Đương nhiên, mình cũng khao khát sự thành công về vật chất như bao người nhưng chưa bao mình nghĩ đến việc không có tiền sẽ khó khăn như thế nào.

Hơn nữa, tại thời điểm ấy, tư duy của mình vẫn khá coi trọng bằng đại học (chưa đủ trải nghiệm và góc nhìn) bởi nếu không có nó mình sẽ không thể thành công được. Nhưng giờ đây, mình nghĩ rằng điều đó không hoàn toàn đúng. Quả thật cái bằng đại học chứng mình rằng bạn đã trải qua 1 quá trình rèn luyện để có đủ tư duy, kiến thức, kĩ năng cho một công việc cụ thể nhưng nếu bạn không đủ yêu cầu của nhà tuyển dụng thì vẫn thất nghiệp như thường.

Còn nếu như bạn đáp ứng được các yêu cầu của họ nhưng không có bằng đại học thì vẫn ok (trừ những ngành quá đặc thù như bác sĩ, kĩ sư cơ khí, xây dựng, luật sư, kế toán, …)

Mình nghĩ các bạn sinh viên có thể sẽ chưa cảm nhận được cảm giác này nhưng mà sau này, khi các bạn đi làm, nộp đơn ứng tuyển công việc, các bạn sẽ cảm nhận được nó. Cảm giác đó là “Không biết mình có làm được không? khi đọc 1 mô tả công việc (job description). Còn nếu khi bạn đọc vào job description và cảm thấy rất tự tin như “Dễ, mình cân được”. Lúc đấy, bạn sẽ biết cách và cảm thấy rất tự tin vào việc nộp CV dù cho không có bằng đại học.

Mình nghĩ để bù đắp cho bằng đại học, các bạn có thể show những thành tựu, project các bạn đã làm để show kĩ năng, kiến thức cũng như mindset của bản thân vì kết quả là thứ trực quan nhất để bạn thuyết phục một ai đó.

Đương nhiên, đó chỉ là góc nhìn của riêng mình và không thể, nếu được cũng không nên ép buộc, mọi thứ theo ta, nhưng mà vốn là một người theo chủ nghĩa năng lực chứ không phải bằng cấp hay mối quan hệ, mình nghĩ năng lực ở thời điểm hiện tại và khả năng phát triển trong tương lai mới là thứ mà một nhà tuyển dụng nên tìm ở ứng viên thay vì chỉ cố chấp và khăng khăng đòi bằng cấp. Còn nếu một công ty nào đó chỉ tuyển bạn vì bằng đại học, mình nghĩ nơi đó chưa thực sự phù hợp với bạn nếu định hướng của bạn là trở nên giỏi hơn.

Tóm lại, nếu bạn nhìn rộng ra, mọi thành công bản chất cũng đều xuất phát từ sự có năng lực. Bởi nếu có năng lực, bạn mới có được idea, biết cách chọn idea và lên chiến lược rõ ràng. Khi định hướng, tầm nhìn đã đúng, bạn lại có năng lực làm đúng, làm hay, tỉ lệ thành công mới có thể cao được.

Nếu được bắt đầu lại, mình sẽ bình tĩnh để lên kế hoạch

Nếu được quay lại, mình sẽ quay lại và nói với bản thân của 4 năm trước rằng:

Hey boy, mày phải thật bình tĩnh vì tất cả đều cần thời gian và một kế hoạch thật kĩ lưỡng. Bây giờ nhé, mày đã biết mình phải làm gì rồi nhưng mà ở thời điểm hiện tại, mày chưa đủ khả năng để theo đuổi cái này. Cho nên, mày cần một công việc để kiếm sống vừa phù hợp với điểm mạnh và tính cách của mày nhưng cũng phải liên quan đến giấc mơ của bản thân. Để rồi sau này những kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng và mối quan hệ ở ngành A sẽ giúp mày rất nhiều cho giấc mơ của mày.

Còn để làm ngành A, mày nên chuẩn bị những kiến thức và kĩ năng này trước khi nhảy qua từ ngành đang học. Có hai hướng cho hiện tại:

1. Nếu tài chính cho phép, học thêm một văn bằng hai sau khi tốt nghiệp ngành đang học hoặc học song bằng cùng lúc cũng là một hiện idea khá hay đó.
2. Tiếp tục học ngành học hiện tại, dùng nó kiếm tiền rồi từ từ trau dồi chuyên môn ở ngành khác như tín chỉ hoặc một bằng đại học rồi chuyển sang.

Nhưng tao không muốn phải chờ lâu như vậy?

Nếu vậy thì mày cứ lao ra ngoài kia và thể hiện bản lĩnh cho tao xem. Coi như gap 1 học kì. Sau 1 học kì quay về đây và chúng ta tiếp tục review lại. Nếu mày giỏi, mày sẽ làm được. Còn nếu không giỏi như mày nghĩ, mày sẽ nhận ra được nhiều bài học. Trải nghiệm đi man, mày còn trẻ mà, còn nhiều có hội để thử và để học. Đừng có làm gì dại dột và không thể quay đầu lại là được. Chứ còn bây giờ, mày còn trẻ mà mày cứ sợ, hễ là sợ, gì cũng sợ thì không ổn chút nào.

Đó cũng là lí do mà tao thích câu nói của Sir Richard Branson.

Screw it, let’s do it!

Kết luận

Mình nghĩ khi đọc đến đây các bạn đã có câu trả lời cho câu hỏi “Có nên bỏ đại học không?” rồi đúng không.

Với mình việc nghỉ đại học không quá nghiêm trọng như các bạn vẫn nghĩ đâu.

Tuy nhiên, các bạn phải thật là bình tĩnh để ngồi xuống cân đo, đong đếm thật kĩ lưỡng về lợi và hại cũng như đường hướng phát triển của bản thân sau khi nghỉ đại học. Quả thật, ai cũng muốn thành công, ai cũng muốn sống với ước mơ, được làm cái mình thích hoặc là theo đuổi những điều lớn lao, nhưng hiện thực vẫn là hiện thực. Hãy nghĩ lớn nhưng bắt đầu với những bước nhỏ. Và đừng vội vì dục tốc là bất đạt.

Các bạn có thể đọc qua bài viết về việc có nên học đại học của mình để có thêm một góc nhìn nữa về vấn đề này.

Cảm ơn mọi người đã dành thời gian đọc bài viết này. Bài viết dựa trên trải nghiệm của mình, có thể các bạn sẽ có một góc nhìn khác, đơn giản vì mỗi chúng ta là những cá thể khác nhau (về năng lực, tính cách, suy nghĩ, trải nghiệm, …) cho nên mọi người chỉ tham khảo, phản biện để đưa ra được một quyết định đúng đắn nhất. Bạn có thể tham khảo NHỮNG LƯU Ý KHI ĐỌC BÀI của mình.

Và mình là D, một kẻ điên mộng mơ.

Xin chào và hẹn gặp lại.